Misleidende reclame is reclame die mensen een onjuist of onvolledig beeld geeft van een product, dienst of aanbieding.
Reclame kan misleidend zijn wanneer informatie niet klopt, onduidelijk of dubbelzinnig is, of wanneer belangrijke informatie wordt weggelaten of verstopt. Daarbij is van belang of de gemiddelde consument hierdoor een keuze kan maken die diegene anders niet had gemaakt. Denk aan het kopen van een product, afsluiten van een abonnement of bezoeken van een winkel.
Voor marketeers betekent dit dat claims over bijvoorbeeld de prijs, kwaliteit, voordelen, beschikbaarheid en verwachte resultaten eerlijk en controleerbaar moeten zijn. Ook de totale presentatie telt mee. Een feitelijk juiste zin kan alsnog misleidend zijn wanneer de context een verkeerde indruk wekt.
Reclame mag aantrekkelijk en overtuigend zijn. Een duidelijke reclameoverdrijving, zoals “het lekkerste ijs van Nederland”, is niet automatisch misleidend wanneer consumenten begrijpen dat de uitspraak niet letterlijk bedoeld is.
Concrete en controleerbare claims over bijvoorbeeld de prijs, beschikbaarheid, werking of testresultaten van een product moeten wel juist zijn. Denk aan uitspraken zoals “50% goedkoper”, “klinisch bewezen” of “nog maar twee beschikbaar”. Worden zulke claims gemotiveerd betwist, dan moet de adverteerder ze aannemelijk kunnen maken.
Simpel gezegd: reclame mag verleiden, maar mag mensen niet met onjuiste, onduidelijke of verborgen informatie tot een keuze brengen.
Voorbeeld
Een webshop vermeldt dat een aanbieding alleen vandaag geldig is, terwijl dezelfde aanbieding iedere dag opnieuw verschijnt. Hierdoor wordt een niet-bestaande tijdsdruk gecreëerd. De consument kan daardoor sneller tot aankoop overgaan en de reclame kan daarom misleidend zijn.
Andere voorbeelden zijn verborgen bijkomende kosten, nepreviews, een niet-bestaand keurmerk, een product ten onrechte “gratis” noemen of beweren dat iets bijna is uitverkocht terwijl dat niet waar is.
Goed om te weten: de regels over misleidende handelspraktijken staan onder andere in Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Daarnaast bevat artikel 8 van de Nederlandse Reclame Code regels voor het beoordelen van misleidende reclame.
